23 Şub

Enneagram Kişilik Tipleri ve Takım Çalışması

Takım çalışması; bir organizasyonu yönetmek, bir işi neticelendirmek ve/veya bir sorunu çözmek için farklı kişilerin birlikte hareket etmesi demektir.

Bir takım oluşturmak için; takımdaki rollerin net olarak belirlenmesi, iyi bir planlama yapılması, güçlü bir liderin olması, liderin ekibini tanıması, ekipte birliktelik duygusunun olması ve süreçte hem takım hem de tek tek üyelerin performansının bir ödül sistemi ile takip edilmesi sürece pozitif yönde katkı yapar.

Takım çalışmasının en meşhur örneklerinden yaban kazlarına baktığımızda; mutlak bir hedefleri vardır. “V” şeklinde bir uçuş planları vardır. Öndeki kaz yorulunca sürünün arkasına geçer ve yerine bir başkası geçer. Bir kazın yaralanması halinde, diğer bir kaz diğerinin yanında kalır ve ona refakat eder. Birlikte öterek arkadaşlarına cesaret verdikleri düşünülmektedir. Hedefleri için en doğru yere en az enerji kullanarak ve en az kayıpla varmayı hedeflemektedirler.

Takım olmak takım üyelerinin birbirlerini çok iyi tanımalarıyla mümkündür. Tanıma zaman alacağı için bu süreyi kısaltma adına belli kişilik kuramlarından ve testlerinden yararlanmak gerekir. Global ölçekte kullanılan kişilik modellerinden Enneagram Kişilik Modellemesi ile takım çalışmasına farklı bir açıdan bakmaya ne dersiniz? Konunun genişliği ve önemine binaen bu yazımızı iki bölüm halinde ele alacağız. Bu sayımızda Enneagram kişilik motiflerinin takım çalışmasındaki pozisyonlarını değerlendireceğiz. Gelecek sayımızda ise hangi kişilik motiflerinin hangi takımlarda daha başarılı olabileceğine değineceğiz.

Enneagram modelinde takımdaki roller bireylerin karakteristik özelliklerinin bir yansımasıdır. Bir takım çalışmasında farklı kişilik tiplerinin takımda bulunması takımın etkinliği artıracaktır. Enneagram sistemi üç temel potansiyel olarak duygusal, zihinsel ve fiziksel potansiyel üzerinden hareket eder. Bu üç potansiyel kendi içlerinde 3 temel kişiliğe ayrılarak toplamda 9 kişilik motifini oluşturur. Enneagram modelinde duygusal potansiyeli baskın olan takım liderliği ve ona göre konumlandırılmış takım üyelerinin insan odaklı projelerde etkinliği öne çıkacaktır. Zihinsel potansiyeli baskın olan lider ve ekip üyelerinin düşünce odaklı ARGE çalışmalarında daha etkin olması söz konusudur. Fiziksel potansiyeli baskın bir liderin etrafında ona göre oluşturuşmuş olan bir takımda iş-eylem odaklı süreçlerde ÜRGE yapması daha etkili olduğu düşünülmektedir.

Bu çalışmanın ana metninde Enneagram modeli ayrıntılı bir biçimde anlatılmamıştır. Bu yazıyı daha iyi anlamak için öncelikle Enneagram ile ilgili okumalar yapmanızı öneriyoruz.

  1. Mükemmeliyetçi (Grupta Kondüktör Denetimci Rolünü Üstlenirler)

Kalite misyoneridirler. Sürekli denetleme ve sorgulama çabasına girerler. Standartları belirgin hale getirirler. Hataların oluşmaması için önlem alırlar. Detayları çabuk yakalarlar. Soyut yaklaşımları somut adımlara dökerler. Sorumluluklarını takvimlendirir ve takvimlendirilmesini isterler. Sorumluluk duygusunu yayarak ekibinde bilinçlenmesini isterler.

  1. Yardımsever (Grupta İlgili Yardımcı Rolünü Üstlenirler)

Gönül alarak ilişkilerini yürütmek isterler. Kişisel problemleri çözerler. Bireylere bu konuda yardımcı olurlar. İletişiminin kalitesini arttırmak öncelikleridir. Pozitif enerjileri vardır ve bunu etrafa yayarlar. Özel günlere odaklanırlar ve onları organize etmeyi önemserler. Yöneticiye bakarak hareket planını yaparlar. İkinci adam olarak sistemin bir parçası olurlar. Uçları buluşturur, egoların yumuşamasını sağlarlar. Aile ve yakınlık atmosferi oluşmasını ekipte sağlamaya çalışırlar. Kişiselleştirilmiş müşteri hizmeti tasarlar ve yürütürler.

  1. Başarı Odaklı (Grupta Üretici ve Motive Edici Rolünü Üstlenirler)

Proje başlatmayı severler. Uygulamaya koyar ve üretirler. Bu konuda etraflarını motive eder, takımı heyecanlandırır ve güven yayarlar. Hedeflerini oluştururken net, açık ve gerçekçi olmayı isterler. Takipçidirler ve aksiyon olarak sonuca götürmek isterler. Süreci hızlandırarak üretimin yapılmasını sağlarlar. Ürünü/hizmeti üretme, pazara taşıma, tanıtma ve satış sürecini çabuklaştırırlar. Takım içinde takım kurar ve yönetirler. İşe odaklanılmasını sağlarlar. Kaynatılmasını hiç istemezler. Pazarın gerçeklerini ve taleplerini bilirler ve ekiplerine aktarırlar. Hedefin önündeki engellerin aşılmasını sağlarlar. Performansının değerlendirilmesini isterler ve performansları da değerlendirirler.

  1. Özgün (Grupta Sanatçı ve Tasarımcı Rolünü Üstlenirler)

Kreatif ve tasarımcı bakış açısı katarlar. İşin anlamını arar ve projeye anlam katarlar. Farklılıkları vurgularken taklitçilikten kaçınırlar. Kişisel dokunuşlarla özgünleştirirler. Güzelliğe ve derinliğe vurgu yaparlar. Estetik bakış açısıyla güzelleştirmeyi hedeflerler. Nişi yakalar ve yaratıcılık katarlar. Kurumun kimliğini ve ruhunu ararlar. En iyiyi, en güzeli ve kaliteyi ayırt ederler.

  1. Uzman (Grupta Bilimsel Bakışı ve Uzmanlık Rolünü Üstlenirler)

Veriyi/detayları ve bilgi kaynaklarını toparlayıp verileri işlerler. Bilgileri süzer ve anlamlandırırlar. Bilgiyi dönüştürmeyi önemserler. Bilgiyi değerlendirir ve analiz ederler. Teknik problemleri çözerler. Pazarı, teknolojiyi, rakipleri izler ve objektif bakış açısıyla bilimselliği savunurlar. Uzmanlık gerektiren konularda danışmanlık yaparlar. Teorik model ve formül oluştururlar. Duygusal ve gergin ortamlarda hakemlik yaparlar. Gelecekle ilgili senaryo kurmayı iyi yaparlar.

  1. Sorgulayıcı (Grupta Temkinli Olmayı ve Sorgulayıcılık Rolünü Üstlenirler)

Kötü gidebilecek noktaları önceden görebilirler. Krizleri önceden haberdar etme yanları vardır. Sorgular ve önlem alırlar. Erken uyarı sistemi olarak ekipte rol oynarlar. Rakipleri izler ve kurumsal istihbarat rolü üstelenirler. Gelecek için senaryo kurmayı severler. Gruba yeni katılanları da hemen çözmek isterler.

  1. Kâşif (Grupta Yenilikçi ve Kâşif Rolünü Üstlenirler)

Fikirler ortaya koyar, projeler başlatırlar. Takımı çok iyi motive ederler. Pozitiftirler ve enerji yayarlar. Geleceği görür, vizyon çizer ve strateji üretirler. İlham vererek yeni fikirler oluştururlar. Risk almayı teşvik ederler. Bardağın hep dolu tarafını görürler. Alternatif üretmeyi önemserler. Ar-ge yönetim danışmanlığı yapabilirler. Beyin fırtınası yapılmasını sağlarlar. Değişimin ve yenilikçiliğin öncüsüdürler. Disiplinler arası bir bakışa sahiptirler.

  1. Öncü (Grupta Öncülük ve Liderlik Rolünü Üstlenirler)

Takım kurar, yönetir ve liderlik ederler. İnisiyatif alıp riski göğüsleyebilirler. Hesap sorar ve takip ederler. Haksızlıkları önler ve gruptaki sessizlere sahip çıkarlar. Zayıfların yanında pozisyon alırlar. Takımındaki kişilere sahip çıkarlar, savunurlar ve ikramda bulunurlar. Projelerde sorumluluk üstlenirler. Gerektiğinde rakiplerle mücadele ederler. Mücadeleden kaçmazlar. Yüksek enerjileri takımda tutkal görevi görür. Kriz anında takımı iyi yönetirler. Sonuca ulaşma sürecini hızlandırırlar. Şirket içinde girişimin öncüsüdürler. Değişimin başlatılması ve uygulanmasını sağlarlar.

  1. Arabulucu (Grupta Koçluk veya Danışmanlık Rolünü Üstlenirler)

Takımdaki uç karakterleri buluştururlar. Diyalogların yeniden oluşmasını sağlarlar. Takımdaki arabuluculuklar ve çözümleyiciler bunlardır. Dengenin ve uyumun korunması için çaba harcarlar. Tüm detayları görüp alternatif pozitif bir davranış ortaya konmasını isterler. Zıtlıklarda orta yolu bulurlar. İş birliği ve takım çalışmasını kolaylaştırırlar. Karar verme süreçlerinde ortak karar çıkmasını önemserler. Toplantılarda herkese söz verilmesini ve farklı görüşlerin ifade edilmesini sağlamak isterler. Takımdaki cevherleri ortaya çıkarır ve ihtiyacı olanın ihtiyacını çabuk belirlerler.

Kişilik tiplerinin takımdaki bu rolleri bilinerek bir projenin başlatılması ve takım kurulması süreci başarılı bir şekilde yönetilir. İnsan kaynakları sürecinin bu bilgiler ışığında gerçekleşmesi çalışan analizlerinin iyi yapılması zaman ve verim kaybını en aza indirgeyecektir. Kişilik özellikleri çerçevesinde farklılıkları yüksek olan çalışanlarla çalışan bir liderin başarı oranı çok yüksek olacaktır. Bu da kaynakların boşa kullanılmasını engelleyecektir.

Dr. Abdulrezzak ÇİL